W tym niezwykle istotnym dla Polski momencie uwagę na kulturze skupi interdyscyplinarny program Kongresu z udziałem ponad 300 artystów, naukowców, filozofów i aktywistów, wśród których znajdą się m.in.:  Zygmunt Bauman, Brian Eno, Jan Fabre, Oliviero Toscani, Azra Akšamija, Zbigniew Libera, Mirosław Bałka, Zbigniew Rybczyński, Krzysztof Penderecki, Jonny Greenwood (Radiohead), Aphex Twin, Krystian Lupa i Dorota Masłowska, Stefan Kaegi, Grupa Kompott, Miasto w Komie czy Fatos Lubonja.

W ciągu zaledwie 4 dni na terenach wrocławskiej Hali Stulecia, w scenografii przygotowanej specjalnie dla Kongresu przez mistrzowski skład autorów polskiego pawilonu na EXPO w Szanghaju, Borisa Kudličkę – scenografa Teatru Wielkiego Opery Narodowej oraz artystów z pracowni WWAA, zrealizowanych zostanie aż 100 wyjątkowych projektów. Interdyscyplinarny program Kongresu skonstruowany został tak, by teorię połączyć z praktyką kulturalną, zaproponować problemowe podejście do kultury, integrować gatunki i dyscypliny artystyczne. Organizowany z polskiej inicjatywy Europejski Kongres Kultury to unikatowe wydarzenie w skali europejskiej. Dyskusjom na temat zjawisk czy problemów współczesnej kultury będą towarzyszyć interdyscyplinarne projekty artystyczne.

Kluczowymi elementami Europejskiego Kongresu Kultury są:

• •    Spotkanie ministrów kultury UE
• •    Spotkania, dyskusje
• •    Debaty w ramach inicjatywy A Soul for Europe
• •    Wydarzenia artystyczne

W Komitecie Honorowym EKK ustanowionym przez Ministra KiDN znaleźli się:  Umberto Eco – filozof, Jan Fabre – choreograf,  Vaclav Havel − pisarz, polityk, Amos Oz – pisarz, Alan Parker – reżyser, Arvo Pärt – kompozytor, Krzysztof Penderecki – kompozytor, Tadeusz Różewicz – poeta, Peter Sloterdijk – filozof, Andrzej Wajda – reżyser.

W skład Rady EKK ustanowionej przez Ministra KiDN weszli: Sara Arrhenius − dyrektorka Bonierskonsthall w Sztokholmie, Vincent Baudriller – dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego w Awinionie, Roman Bělor – dyrektor festiwalu Praska Wiosna, Wojciech Burszta –  antropolog kultury, Pekka Himanen  – filozof, Wiktor Jerofiejew − pisarz, Dieter Kosslick – dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Berlinale w Berlinie, Grzegorz Kowalski – rzeźbiarz, performer, Yorgos Loukos – dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego w Atenach, Frank Madlener – dyrektor IRCAM, Jonathan Mills – dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego w Edynburgu, Krzysztof Michalski – dyrektor Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu, Maria Revaykina – dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Złota Maska w Moskwie, Anda Rottenberg – kuratorka, Paul Scheffer – pisarz, Ricardo Szwarcer − dyrektor festiwalu Grec w Barcelonie, Dubravka Ugrešić – pisarka.

Założenia Kongresu

Europejski Kongres Kultury (EKK) jest okazją do stworzenia miejsca refleksji nad perspektywami i możliwymi scenariuszami rozwoju kultury europejskiej. Kongres to także przestrzeń dla debaty na temat wspólnoty w różnorodności, namysłu nad tym, co jest siłą kultury europejskiej i czy konieczne jest poszukiwanie wspólnego mianownika w wielości.

Intelektualne ramy Kongresu wyznaczy najnowsza książka profesora Zygmunta Baumana, Kultura w płynnej nowoczesności, powstała z inicjatywy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nakładem Wydawnictwa AGORA S.A. (Polska) oraz Polity Press (Wielka Brytnia). Profesor Bauman sięga w niej do genezy pojęcia „kultura”, analizuje procesy, którym podlegało dawniej i podlega obecnie, wskazuje na zagrożenia

i szanse jego rozwoju w przyszłości, wreszcie wyjaśnia, jak współczesną kulturę determinuje tempo zmian zachodzących w otaczającej nas rzeczywistości.

Hasłem przewodnim Kongresu jest - Kultura dla zmiany społecznej (ang. Art for Social Change). Art for Social Change to pojęcie, którym określane są działania artystyczne podnoszące świadomość społeczną i artystyczną uczestników. To jeden z nurtów współczesnej sztuki, która ma wpływ na kształt społeczeństwa, jest czynnikiem zmiany, inspiracją dla innowacyjności i krytycznego myślenia.

(Kongres) Już w punkcie wyjścia i w podstawowych założeniach programowych przekracza swoją nazwę i formułę. Ideą i hasłem przewodnim nawołuje bowiem do aktywności i zapowiada możliwość zmiany. Art for Social Change (Kultura dla zmiany społecznej) to postawa, którą może przyjąć każdy uczestnik i twórca kultury – dostrzec w niej potencjał społecznej zmiany. Poprzez kreatywne działanie, postrzeganie siebie i własnej aktywności w szerszym kontekście, można potraktować kulturę i sztukę jako wartości sprawcze, zakorzenione w realnym świecie i podejmujące z nim dyskusję − mówi o idei Kongresu Michał Merczyński, dyrektor Narodowego Instytutu Audiowizualnego.

Odwołując się do przewodniego hasła UE na rok 2011 – wolontariatu oraz do ważnej dla rozwoju kapitału społecznego w strategii Polska 2030 idei innowacji społecznej przez kulturę, w ramach Kongresu silnie reprezentowana będzie kultura tworzona oddolnie przez organizacje pozarządowe. W wydarzeniach wezmą udział teoretycy, artyści, animatorzy kultury i dziennikarze nie tylko z krajów Unii Europejskiej, ale też Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Gruzji, Azerbejdżanu, Armenii, Turcji i Rosji.Formuła Kongresu, której bliżej do festiwalu społeczno-kulturalnego niż do czysto akademickiej debaty, nastawiona będzie na aktywne uczestnictwo Wrocławian, jak również przyjezdnych gości. Przy Europejskim Kongresie Kultury pracować będzie ponad 500 wolontariuszy z całej Polski, zaś mieszkańcy miasta szczególnie zaproszeni będą do udziału w kongresowych wydarzeniach odbywających się w przestrzeni Wrocławia. Wśród nich znajdzie się m.in. przygotowany specjalnie na Kongres multimedialny projekt Briana Eno przy Wrocławskiej Fontannie, pirotechniczny pokaz słynnej francuskiej Groupe F wokół Wyspy Słodowej, czy rozmieszczone w pobliżu Pergoli mobilne meble dyskursywne – Fikka, integrujące uczestników Kongresu. To właśnie we Wrocławiu dojdzie do bezprecedensowego spotkania gigantów muzyki – Krzysztofa Pendereckiego i Aphex Twina, guru współczesnej muzyki elektronicznej oraz Jonnego Greenwooda, gitarzysty zespołu Radiohead. Zaś w Pawilonie Czterech Kopuł oraz w przestrzeni miasta wystawę 10x10 programować będzie dziesięciu młodych kuratorów z Polski i zagranicy, rekomendowanych przez uznanych kuratorów.

Istotnym elementem Kongresu będzie debata dotycząca roli kultury oraz jej finansowania na poziomie europejskim, której celem jest wypracowanie praktycznych rozwiązań pozwalających na zmianę miejsca kultury w dyskusji i budżecie na poziomie unijnym. Debatom i dyskusjom kongresowym z udziałem europejskich intelektualistów i artystów towarzyszyć będą koncerty, spektakle teatralne i performanse, projekcje filmowe i dźwiękowe, wystawy z obszaru sztuk wizualnych, architektury i dizajnu oraz interaktywne instalacje zlokalizowane w różnych częściach Wrocławia, a także warsztaty przeznaczone dla osób o różnych kompetencjach i umiejętnościach. Obok twórców o imponującym dorobku – Krzysztofa Pendereckiego, Krystiana Lupy, Jana Fabre’a, Fatosa Lubonji, będzie można spotkać artystów młodszej generacji – dizajnerską grupę Kompott, jak również Dorotę Masłowską czy Artura Rojka, który zaprogramował klub festiwalowy Kongresu.  
Większość wydarzeń, które będą prezentowane, zgodnie z formułą Kongresu, a także interdyscyplinarnym charakterem współczesnej sztuki, przekracza granice jednej dziedziny. Obok kameralnych projektów – takich jak eksperymentalne projekcje dźwiękowe, odbędą się spektakularne występy przeznaczone dla szerokiej publiczności – mówi Katarzyna Wielga, koordynatorka Krajowego Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji
i programu Kongresu.